Hvar stendur verkefni Stormorku á Hróðnýjarstöðum?
STAÐREYNDIR · STAÐA MÁLA 19. OKTÓBER 2026
Síðast uppfært:
Varðveitt myndskeið: sjá upptökur á Hagsmunir.is og stöðu þeirra sem ekki tókst að endurheimta.
Opinber gögn sýna að álit um umhverfismat Storm 1 við Hróðnýjarstaði liggur fyrir. Þau sýna jafnframt verulega fyrirvara um umhverfisáhrif og skilyrði sem þarf að uppfylla áður en vindorkuverið getur fengið heimildir til framkvæmda.
Áform Stormorku: 18 vindmyllur og 118,8 MW
Á vef Stormorku er framkvæmdinni lýst sem 118,8 MW vindorkuveri með 18 vindmyllum á 415 hektara svæði. Hver mylla á að vera 6,6 MW og allt að 167,5 metra há með spaða í hæstu stöðu. Eldri kynningarefni fyrirtækisins nefnir aðrar stærðir og tímasetningar; hér er miðað við lýsinguna sem fylgir umhverfismatsskýrslunni.
Heimild: Umhverfismatsskýrsla Storm 1 á vef Stormorku.
Álit HMS liggur fyrir — umhverfismat er ekki framkvæmdaleyfi
Húsnæðis-, mannvirkja- og skipulagsstofnun (HMS) gaf út álit um umhverfismat verkefnisins 13. júlí 2026. Stofnunin telur skýrsluna uppfylla skilyrði umhverfismatslaganna en gerir alvarlegar athugasemdir við umhverfisáhrifin.
HMS telur áhrif á ásýnd verða verulega neikvæð á umfangsmiklu svæði og að áhrif á fugla geti orðið verulega neikvæð, einkum vegna hafarnar. Stofnunin hefur efasemdir um að réttlætanlegt sé að veita framkvæmdinni leyfi vegna neikvæðra áhrifa á fuglalíf. Þetta er mat HMS; álitið sjálft er ekki framkvæmdaleyfi eða endanleg synjun leyfis.
Í kafla um skipulag og leyfi er svæðinu lýst sem iðnaðarsvæði I8 og varúðarsvæði VA2. Innan varúðarsvæðis sé ekki heimil orkuframleiðsla. Breyta þurfi aðalskipulagi þegar og ef áformin verði skilgreind í nýtingarflokk rammaáætlunar. Þá er fjallað um nauðsyn framkvæmda-, byggingar-, starfs- og virkjunarleyfa.
Lesa álit HMS frá 13. júlí 2026 (PDF) (frumheimild). Sjá einkum bls. 29–32. Opinber færslusíða HMS með álitinu og fylgigögnum.
Dalabyggð: varúðarsvæði þarf að aflétta
Í umsögn Dalabyggðar frá 12. september 2025 kemur fram að framkvæmdasvæðið sé bæði iðnaðarsvæði I8 og varúðarsvæði VA2. Sveitarfélagið bendir á að iðnaðarsvæðismerkingin ein og sér feli ekki í sér heimild til orkuframleiðslu.
Samkvæmt umsögninni er forsenda leyfisveitinga að vindorkuverið fari fyrst í nýtingarflokk rammaáætlunar og varúðarsvæðið verði síðan fellt niður með aðalskipulagsbreytingu. Einnig þurfi að vinna deiliskipulag og afla tilskilinna leyfa.
Lesa undirritaða umsögn Dalabyggðar (PDF) (frumheimild), einkum bls. 1–2. Sjá einnig tímaröð fundargerða Dalabyggðar.
Afstaða Stormorku til rammaáætlunar
Stormorka hefur haldið því fram að lög um rammaáætlun taki ekki til vindorku. Í umsögn frá 21. desember 2023 setur fyrirtækið fram lagarök fyrir þeirri afstöðu, meðal annars með vísan til eldri lögfræðiálita og úrskurðar nr. 30/2020. Greina þarf þennan málflutning fyrirtækisins frá bindandi ákvörðun eða úrskurði um undanþágu verkefnisins.
Úrskurður nr. 30/2020 fjallaði um óhæfilegan drátt á afgreiðslu matsáætlunar. Úrskurðarorðin lögðu fyrir Skipulagsstofnun að afgreiða tillöguna án frekari tafa. Þau veittu ekki verkefninu undanþágu frá rammaáætlun.
Umsögn Stormorku frá 21. desember 2023 (PDF) (frumheimild) · Úrskurður nr. 30/2020 í heild.
Lagabreyting sumarið 2026 nefnir vindorku sérstaklega
Lög nr. 66/2026 breyttu lögum um verndar- og orkunýtingaráætlun og tóku gildi 7. júlí 2026 samkvæmt lagasafni Alþingis. Nú er sérstaklega kveðið á um að áætlunin taki til vindorkuhugmynda með uppsett rafafl 10 MW eða meira, eða þegar vindorkumannvirki í hæstu stöðu er hærra en 30 metrar. Ný grein, 10. gr. a, fjallar um sérstök sjónarmið við mat vindorkuhugmynda.
Storm 1 er samkvæmt framkvæmdarlýsingunni yfir báðum stærðarmörkunum. Eldri rök um að vindorka sé ekki sérstaklega nefnd í lögunum lýsa því ekki núgildandi lagatexta. Lagabreytingin jafngildir þó ekki ákvörðun um flokkun Storm 1 eða leyfi fyrir verkefninu.
Lög nr. 66/2026: breytingar vegna vindorku og verndarflokks (frumheimild) · Núgildandi lög nr. 48/2011 (frumheimild), einkum 3. gr. og 10. gr. a.
Frekari umsagnir skýra fyrirvara um leyfi og innviði
Yfirferð umsagnasafns HMS bætir við myndina af stöðu málsins. Umsagnirnar hér að neðan eru frá 2025 og lýsa afstöðu aðila á þeim tíma. Þær eru bakgrunnur að málsmeðferðinni og síðara áliti HMS, en staðfesta ekki einar og sér stöðu umsókna í október 2026.
Í umsögn Umhverfis- og orkustofnunar frá 26. ágúst 2025 er áréttað að verkefnið hafi ekki verið flokkað í orkunýtingarflokk rammaáætlunar. Stofnunin bendir jafnframt á að áhrifamat á vatn þurfi að liggja fyrir áður en leyfi eru veitt. Hún óskar eftir skýrari umfjöllun um meðal annars hljóðvist, ískast, mengunarvarnir og slit vindmylluspaða. Þetta er umsögn í umhverfismatsferli, ekki synjun eða útgáfa virkjunarleyfis. Frumskjal í umsagnasafni HMS, frá bls. 41 (frumheimild).
Landsnet bendir 29. ágúst 2025 á að samkvæmt kerfisáætlunum sé tenging vindorkugarða á Vesturlandi við meginflutningskerfið ekki möguleg án Holtavörðuheiðarlínu 1. Fyrirtækið gerir þó ekki athugasemdir á þessu stigi við hugmyndir um tengingu og áréttar að lokahönnun og tengipunktur ráðist síðar með hliðsjón af getu kerfisins. Meta þurfi einnig ískast og vindstrengi við Glerárskógalínu 1. Í svörum Stormorku frá 14. nóvember 2025 er bent á að tenging við Glerárskógalínu 1 sé til umræðu. Þessi gögn staðfesta því ekki endanlega samþykkta tengingu. Frumskjal í umsagnasafni HMS, frá bls. 33 (frumheimild).
Vegagerðin kallar eftir frekari greiningu í bréfi dagsettu 8. september 2025 á burðarþoli vega og brúa, umferðaröryggi og flutningsleiðum. Hún áréttar að framkvæmdaraðili beri kostnað af flutningum og tengdum framkvæmdum. Samgöngustofa áréttar 21. júlí 2025 að skrá og merkja þurfi flughindranir og senda gögn um hæð og staðsetningu áður en framkvæmdir hefjast. Frumskjöl: Frumskjal í umsagnasafni HMS, frá bls. 36 (frumheimild) og Frumskjal í umsagnasafni HMS, frá bls. 49 (frumheimild).
Vatn, fuglar, heilbrigði og menningarminjar
Veðurstofa Íslands óskar 29. ágúst 2025 eftir ítarlegra mati á áhrifum á grunnvatn og telur áhættuskoðun almannavarna frá 2011 ekki nægja til að útiloka náttúruvá. Fiskistofa gerir ekki athugasemdir á þessu stigi, 26. ágúst 2025, en minnir á sérstaka leyfisskyldu framkvæmda við veiðivötn sem geta haft áhrif á lífríki þeirra. Frumskjöl: Frumskjal í umsagnasafni HMS, frá bls. 31 (frumheimild) og Frumskjal í umsagnasafni HMS, frá bls. 46 (frumheimild).
Heilbrigðiseftirlit Vesturlands telur framkvæmdina ótímabæra í umsögn frá 14. ágúst 2025 án heildstæðrar stefnumörkunar og frekari rannsókna. Athugasemdir þess ná meðal annars til fuglalífs, landslags, hljóðvistar, skuggaflökts og vatnsverndar. Húnaþing vestra samþykkti hins vegar 7. júlí 2025 að gera engar athugasemdir við kynningu umhverfismatsskýrslunnar. Hvorug afgreiðslan er framkvæmdaleyfi. Frumskjöl: Frumskjal í umsagnasafni HMS, frá bls. 47 (frumheimild) og Frumskjal í umsagnasafni HMS, frá bls. 1 (frumheimild).
Minjastofnun fjallar í bréfi frá 15. september 2025 um vernd fornleifa og telur skráninguna fullnægjandi fyrir umhverfismatið. Stofnunin fellst á tilgreinda þverun gamallar götu með lágmarksraski og verndaraðgerðir við vörður, en vekur jafnframt athygli á miklum áhrifum á upplifun minjasvæða og menningarlandslags. Að þessum atriðum frátöldum gerir hún ekki frekari athugasemdir. Frumskjal í umsagnasafni HMS, frá bls. 38 (frumheimild).
Landvernd leggst gegn verkefninu í bréfi frá 26. ágúst 2025 og gagnrýnir meðal annars umfjöllun um rammaáætlun, vatnshlot og fuglalíf. Fuglavernd óskar 28. ágúst 2025 eftir stöðvun undirbúnings þar til heildstæð ríkisstefna um staðsetningu vindorkuvera liggur fyrir og leggur áherslu á samanlögð áhrif á haförn. Þetta eru sjónarmið og kröfur samtakanna, ekki ákvarðanir um stöðvun verkefnisins. Frumskjöl: Frumskjal í umsagnasafni HMS, frá bls. 179 (frumheimild) og Frumskjal í umsagnasafni HMS, frá bls. 155 (frumheimild).
Þessar umsagnir bætast við umsagnir Náttúruverndarstofnunar frá 3. september 2025 og Náttúrufræðistofnunar frá 15. september 2025. Síðari umfjöllun um fugla má rekja í uppfærðu áflugsmati frá 20. apríl 2026, umsögn Náttúrufræðistofnunar frá 5. júní 2026 og svörum Stormorku frá 12. júní og 18. júní 2026. Hver tímalínufærsla vísar á viðeigandi frumskjal.
Annar úrskurður og frekari afstaða Stormorku
Í úrskurði nr. 122/2020 frá 5. febrúar 2021 var kæru Stormorku vegna krafna um fuglarannsóknir í matsáætlun vísað frá vegna þess að hún barst eftir kærufrest. Málið fékk ekki efnislega úrlausn. Ekki er því hægt að lesa úr úrskurðinum efnislegt samþykki á rannsóknarkröfunum eða leyfi fyrir vindorkuverinu. Lesa úrskurðinn hjá ÚUA.
Í umsögn Stormorku frá 8. október 2025 gagnrýnir fyrirtækið fyrirhugaðar breytingar á rammaáætlun og hvetur til niðurfellingar hennar, eins árs leyfisveitingaferlis og eins sameinaðs leyfis. Umsögn fyrirtækisins frá 9. febrúar 2026 heldur áfram þessari stefnumálaumræðu. Greina þarf tillögur og lagasjónarmið fyrirtækisins frá gildandi lögum og ákvörðunum um verkefnið. Frumumsögn frá 8. október 2025 (PDF) (frumheimild).
Dagsetningar miðast við frumskjöl eða skýrt tilgreinda fundardaga. Þar sem dagsetning í yfirliti HMS er önnur, meðal annars hjá Minjastofnun, Vegagerðinni og Landvernd, er ósamræmið útskýrt í viðkomandi tímalínufærslu.
Hvað er enn óstaðfest?
Við yfirferð opinberra gagna til 19. október 2026 fannst ekki nýrri ákvörðun sem staðfestir að Storm 1 hafi verið sett í orkunýtingarflokk, að VA2 hafi verið aflétt eða að framkvæmda- og virkjunarleyfi hafi verið gefin út. Ekki er hægt að álykta af því einu að engin umsókn sé til meðferðar.